How to Take Care of the Mind
when facing any problem

"แม้ปัญหาอะไรจะเกิดขึ้นก็ตาม ก็จะต้องเริ่มต้นจากหยุดกันนิ่งก่อน… ต้องทำใจหยุดนิ่งซะก่อน เพื่อให้ใจจะได้กลับไปสู่แหล่งของสติ ของปัญญา"

No matter what problem arises, you must begin from stopping and stillness first… You must make the mind still, so the mind can return to the source of mindfulness and wisdom.

"เวลาใจหยุดนั่นมันเป็นสมาธิ สมาธิเป็นบ่อเกิดแห่งปัญญา ก็จะเห็นเลยว่าปัญหามันก็มีวิธีการคลี่คลายของมันไป"

When the mind stops, that is concentration. Concentration is the wellspring of wisdom — and you will see that every problem has its own way of unfolding toward a solution.

"โดยเราจะเริ่มต้นแก้ปัญหาในจุดที่แก้ได้ก่อน จากจุดเล็ก ๆ คือ จิตใจเราไปก่อน ทำใจให้มันปลอดโปร่ง ให้มันสบาย ให้มันตั้งมั่น และเดี๋ยวมันก็จะค่อย ๆ คลี่คลายแก้ไขปัญหาไปตามขั้นตอนของมัน"

Begin solving the problem where it can be solved — at the small point, the mind. Make the mind unburdened, comfortable, settled. Then the problem will gradually resolve itself, step by step.

"พอหยุดแล้วเนี่ย ใจมันก็ดับ พอดับดวงธรรมก็เกิด… ถ้าไม่หยุดก็ไม่ดับ ถ้าไม่ดับก็ไม่เกิด"

When you stop, the mind extinguishes [its restlessness]; when it extinguishes, the sphere of Dhamma arises. Without stopping, no extinguishing — without extinguishing, nothing new can arise.

"เอาใจมาตั้งไว้ที่ศูนย์กลางกาย เนี่ยเหมือนเราอยู่ตรงกลางแห่งความมั่นคง… อยู่ริมๆ มันหมิ่นนะ"

Place the mind at the center of the body — this is like resting in the middle of stability itself. Living at the edges, you are precarious.

"ในทางปฏิบัติจริงๆ อย่ามัวค้นหา เสียเวลาทำให้จิตหยาบ ศกก ๗ กลางท้องเหนือสะดือขึ้นมา ๒ นิ้วมือ จำแค่นี้พอ"

In real practice, don't waste time searching — that only coarsens the mind. The seventh base: middle of the abdomen, two finger-widths above the navel. That is enough to remember.

"ตำแหน่งดั้งเดิมของใจ คือ ศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ ซึ่งเป็น ‘ตำแหน่งแห่งความสุขและความรู้แจ้ง’ หากใจหลุดออกจากตำแหน่งนี้ไปยึดติดกับ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ธรรมารมณ์ หรือสิ่งภายนอก ชีวิตจะมีแต่ความทุกข์ทรมาน"

The mind's original position is the seventh base — the position of happiness and inner knowing. Whenever the mind escapes that position to cling to sights, sounds, smells, tastes, touch, mental objects, or anything external — life becomes nothing but suffering.

"ใจใสๆ จะแก้ไขอะไรได้ทุกอย่าง"

A clear, bright mind can solve anything.

"สิ่งที่ผ่านสื่อ ที่ผ่านตา ผ่านหู ล้วนเกี่ยวกับความหมองและใสของใจ… ใจใสก็ไปดี แต่ใจหมองก็ไปไม่ดี… แค่ ๒ คำ หมองกับใสเนี่ย ถ้าใครจำได้ก็เอาตัวรอดนะจ๊ะ"

Everything that comes through the eyes and ears — through any media — is connected to whether the mind becomes clouded or clear. A clear mind goes well; a clouded one goes badly. Just two words: mong and sai. Whoever remembers them will save themselves.

"ใจจะใสได้ มันอยู่ที่เรานั่นแหละจะเลือกบริโภคสิ่งใด… ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ นี่ต้องเลือกบริโภคนะ"

Whether the mind becomes clear depends on what we choose to consume. The eyes, ears, nose, tongue, body, and mind — all six gates — must be chosen carefully.

"ใจนี่แปลกนะ เป็นธาตุสำเร็จจริงๆ ถ้าเราอยากให้กลุ้ม จงนึกเรื่องกลุ้ม เดี๋ยวสมหวังเลย สมปรารถนาได้กลุ้ม… ถ้าอยากให้ใจใสๆ ให้นึกถึงสิ่งใสๆ"

The mind is strange — it is truly an "element of completion." If you want to be troubled, just think of troubling things, and you will perfectly succeed in being troubled. If you want a clear mind, think of clear things.

"ยามมีทุกข์ ก็อย่าไปเสียเวลาไปกลุ้ม ให้นึกถึงบุญที่เราได้สร้างเอาไว้บ่อย ๆ ซ้ำแล้วซ้ำอีกให้ได้ตลอดเวลา บุญก็จะสร้างความใส ขจัดความหมองของใจออกไป ใจก็จะได้ใส ๆ ความใสนี่แหละจะสร้างความสุข"

When suffering arises, do not waste time being troubled. Recall the merit you have made, again and again, continuously. Merit creates clarity, removes the cloudiness of the mind, and the mind becomes clear. That clarity itself is what creates happiness.

"ถ้ากลุ้ม ๑๐ ที เราก็จะได้รับความกลุ้ม ๑๐ ที… เหมือนเรากลุ้มได้หลายที เราก็ต้องนึกปลื้มหลายที"

If you worry ten times, you receive ten doses of worry. So if you can worry many times, you can also recall joy many times.

"การนึกถึงบุญบ่อย ๆ จะทำให้บาปไม่ได้ช่อง"

Recalling merit often denies negativity any opening to enter.

"ทำใจให้ใส ๆ ให้หยุดนิ่ง… อยู่ด้วยความสมหวัง ไม่ได้คอยความหวังในใจว่าสมหวังแล้ว ความจริงก็เป็นอย่างนั้นเลย"

Make the mind clear and still. Live in fulfillment — do not stand around waiting for hope. Hold the heart in the state of "already arrived." And in truth, that is exactly how it is.

"สถานการณ์ของโลกหรือสิ่งแวดล้อมจะเป็นอย่างไรก็ตาม แต่ถ้าใจเรานิ่งเฉย ๆ มันจะเข้าถึงความสุขภายในตัว… เราสามารถอยู่เหนือสถานการณ์ได้ เมื่อใจเราไปเชื่อมกับความสุขภายใน"

Whatever the world's situation, whatever the environment — if our mind is simply still, it will reach the happiness inside. We can rise above any situation when the mind is connected to inner happiness.

"ดวงตะวันภายนอกสว่างแค่ครึ่งวัน แต่ดวงตะวันภายในจะสว่างทั้งกลางวันทั้งคืน เมื่อใจเราหยุดนิ่งอยู่ภายใน… ชีวิตเราก็จะไม่พบความมืดเลย ไม่ว่าจะเจอสถานการณ์ใด ๆ ก็ตาม"

The outer sun shines only half a day. But the inner sun shines through both day and night, when the mind rests still within. Then life never meets darkness — no matter what situation arises.

"ข้างนอกเคลื่อนไหว ข้างในหยุดนิ่ง / ปล่อยวางทางใจ แต่ไม่ละเลยหน้าที่ / คิดดี พูดดี ทำดี / อารมณ์ดี อารมณ์เดียว / งานก็ทำไป ปัญหาก็แก้ไป บุญก็ทำไป สมาธิก็ทำไป ทำไปพร้อมๆ กัน อย่ารอให้พร้อม เพราะความพร้อมนั้นหาได้ยาก"

Outside, in motion. Inside, still. Let go in the mind, but never neglect your duties. Think well, speak well, act well. One mood — the good mood. Work, solve problems, do good, meditate — all at once. Don't wait until conditions are perfect; perfection is rare in this world.

"เมื่อใจเราจับดี สิ่งดีๆ ก็ติดกลางใจเหมือนกระจกเงา ถ้าเรายิ้มให้กระจกเงา กระจกก็จะยิ้มตอบ ถ้าเราหน้าบึ้งใส่กระจก ก็จะบึ้งตอบเรา"

When the mind catches the good, good things settle at the center of the heart, like a mirror. Smile at the mirror and the mirror smiles back; frown, and it frowns at you.

"ใจขยายเนี่ยก็จะไม่มีวันรู้จักเด็ดขาดถ้าไม่หยุดไม่นิ่ง… มันจะขยายจริงๆ ขยายทั้งใจ ขยายทั้งร่างกายความรู้สึกนะ และความเบิกบาน เหมือนดอกไม้ค่อยๆ ขยายกลีบดอกออกไป"

You will never truly know "an expansive mind" without stopping and stillness. When it expands, it expands fully — mind, body, sensation — and a kind of joy unfolds, like a flower slowly opening its petals.